Zielony biznes i innowacje: jaki projekt przejdzie ocenę
Pierwsze pytanie po przeczytaniu widełek grantu brzmi zawsze tak samo: czy moja inwestycja się do tego nadaje. I zwykle pada w formie „mam do wymiany kompresorownię, to chyba pasuje”.
Niekoniecznie. Zielony biznes i innowacje to program, w którym o kwalifikowalności decyduje nie kod PKD i nie rodzaj maszyny, a charakter projektu. Umowa programowa opisuje ten charakter dokładnie, w dwóch punktach i jednej ośmioelementowej definicji. Poniżej co dokładnie musi udowodnić wniosek.
Zielony biznes i innowacje: dwa typy projektów, nic poza nimi
Program finansuje wyłącznie dwie rzeczy:
- Inwestycje w projektowanie i komercjalizację nowych lub znacząco ulepszonych produktów przyjaznych środowisku.
- Inwestycje w opracowanie lub zastosowanie innowacyjnych zielonych technologii, które znacząco poprawiają procesy produkcji produktów albo świadczenia usług.
Zakres jest identyczny w obu konkursach programu, tym otwartym dla wszystkich MŚP i tym dla firm kobiecych (opis programu: EEA and Norway Grants). Umowa programowa nie zawiera listy PKD ani żadnego ograniczenia branżowego, więc kwalifikuje charakter projektu, nie rodzaj działalności. Czy regulamin dołoży listę kodów, dziś nie wiadomo.
Zwróć uwagę na dwa słowa w tych punktach. Pierwsze to znacząco — ulepszenie ma być mierzalne, nie kosmetyczne. Drugie to innowacyjnych — projekt odtworzeniowy, czyli kolejna taka sama linia obok istniejącej, nie odpowiada na to, o co program pyta.
Osiem cech produktu przyjaznego środowisku
Umowa programowa nie zostawia tego pojęcia otwartym. Przypis 2 do Aneksu II wylicza, co znaczy produkt przyjazny środowisku, i to ta lista będzie podstawą oceny:
- znacząco zredukowana ilość surowców potrzebnych do produkcji albo surowce pochodzące z recyklingu,
- proces produkcji, który nie szkodzi istotnie środowisku,
- surowce nietoksyczne,
- produkt i jego komponenty nietestowane na zwierzętach,
- opakowanie zminimalizowane, wyeliminowane albo wielokrotnego użytku,
- zminimalizowane zużycie energii na każdym etapie produkcji i użytkowania,
- istniejący system zbiórki zużytych produktów albo ich części,
- możliwość ponownego użycia produktu albo jego części.
To lista cech, nie zestaw warunków do zaznaczenia w całości. Im więcej z nich projekt realnie spełnia i im lepiej daje się to policzyć, tym mocniejszy wniosek. Najłatwiej udowodnić trzy pierwsze i szóstą, bo mają jednostkę: tony surowca pierwotnego, których już nie kupujesz, kilowatogodziny na jednostkę wyrobu, procent recyklatu we wsadzie.
Zielony biznes i innowacje: technologia, która poprawia proces
Drugi typ projektu jest szerszy, niż wygląda na pierwszy rzut oka. Umowa programowa mówi o procesach produkcji produktów albo świadczenia usług. Firma usługowa nie jest z tego programu wykluczona, o ile projekt dotyczy technologii, a nie samego przeorganizowania pracy.
W praktyce różnica między dwoma typami projektów sprowadza się do tego, co jest wynikiem inwestycji. Jeśli na końcu powstaje wyrób o innych parametrach środowiskowych, to projekt pierwszego typu. Jeśli wyrób zostaje taki sam, a zmienia się proces — mniej energii, mniej odpadu, mniej wody, zamknięty obieg — to projekt drugiego typu. Jedno nie wyklucza drugiego, ale wniosek musi jasno pokazać, na czym stoi.
Efekt trzeba wykazać liczbowo, w układzie przed i po. Sam opis kierunku zmiany to za mało: ocena będzie szukała wielkości, które da się zmierzyć na wejściu i na wyjściu.
Cyfryzacja nie jest projektem, ale podnosi wniosek
Umowa programowa zapisuje to wprost: cyfryzacja będzie zachęcana w obu naborach, a wnioskodawcy zostaną zobowiązani wskazać, jak cyfryzacja uzupełnia i wzmacnia konkurencyjność oraz zieloną innowację w ich projekcie. To wchodzi do oceny przy wyborze projektów.
Wniosek z tego jest prosty i praktyczny. Sama cyfryzacja nie jest w tym programie projektem — nie sfinansujesz tu wdrożenia systemu do zarządzania firmą jako celu samego w sobie. Ale komponent cyfrowy wpisany w zieloną inwestycję to osobne pole, które trzeba wypełnić: sterowanie procesem, pomiar zużycia mediów, śledzenie obiegu materiału, dane, które w ogóle pozwalają udowodnić efekt środowiskowy.
Jeśli projekt takiego komponentu nie ma, to pole zostanie puste. A puste pole w ocenie punktowej zawsze kosztuje.
Test dodatkowości — pole, na którym wnioski się wywracają
To najciekawszy zapis w całej umowie programowej. Operator ma wymagać od wnioskodawcy wyjaśnienia dlaczego wsparcie jest niezbędne do realizacji projektu oraz w jakim zakresie projekt mógłby powstać bez dofinansowania.
To nie formalność do odbębnienia jednym zdaniem. Wniosek, który przekonująco pokazuje, że firma świetnie sobie radzi, ma zdolność kredytową i realizuje inwestycje z własnych środków, właśnie odpowiedział na to pytanie w najgorszy możliwy sposób. Z drugiej strony wniosek, który sugeruje, że bez dotacji firma nie przetrwa, wchodzi na inny grząski grunt — wiarygodności finansowej.
Odpowiedź, która ma sens, dotyczy skali i tempa. Bez wsparcia projekt powstaje mniejszy, później albo w wersji odtworzeniowej zamiast innowacyjnej. Ten sam mechanizm nazywa się w dotacjach efektem zachęty i to jest element wniosku, który warto przemyśleć na początku, nie na końcu.
Czego nie wpiszesz w koszty
Trzy wyłączenia z umowy programowej są twarde i nie zmieni ich regulamin:
- grunty i nieruchomości — koszt niekwalifikowalny,
- sprzęt używany — kwalifikowalne jest tylko nowe wyposażenie,
- podróże i diety — wyłącznie na krajowych zasadach dla podróży służbowych urzędników.
Roboty budowlane to inna sytuacja. Umowa programowa ich nie wyłącza, ale też nie wymienia wśród kosztów kwalifikowalnych. W materiałach krążących po sieci figurują jako pozycja pewna, razem z poziomem dofinansowania „do 70%”. Ani jedno, ani drugie nie ma podstawy w dokumentach tego programu. Do publikacji regulaminu budżet projektu lepiej budować na maszynach, technologii i wartościach niematerialnych.
Ile masz konkurencji
Wskaźniki programu zakładają 40 firm komercjalizujących produkty w konkursie otwartym dla wszystkich MŚP i 35 firm w konkursie dla firm kobiecych. To rząd kilkudziesięciu dofinansowanych projektów w całym programie.
W poprzedniej edycji Funduszy Norweskich w PARP, w schemacie najbliższym obecnemu, złożono 219 wniosków na ponad 570 mln zł przy puli tego schematu około 215 mln zł. Wnioskowano o 2,6 razy więcej, niż było do rozdania (wyliczenie własne). Nabór jest konkurencyjny, ze zbiorczą oceną i listą rankingową — o wyniku decyduje więc nie tylko to, czy projekt spełnia warunki, ale jak wypada na tle pozostałych.
Warunki brzegowe i kwoty grantu opisaliśmy osobno: Fundusze Norweskie dla firm: grant do 2 mln euro.
Przeczytaj także
- Fundusze Norweskie dla firm: grant do 2 mln euro — progi wejścia, kwoty i wyłączenia kosztów.
- Fundusze Norweskie 2026: 8 programów i 925 mln euro — cała edycja z terminami naborów.
- Jak przygotować budżet projektu bez błędów — zanim policzysz projekt pod widełki grantu.
Najczęstsze pytania
Mam do wymiany starą maszynę na nowszą i energooszczędną. To zielona innowacja?
Sama wymiana na nowszy model to projekt odtworzeniowy. Program pyta o technologię innowacyjną, która znacząco poprawia proces. Kluczowe jest, co dokładnie zmienia się w procesie i o ile.
Czy potrzebuję wskaźników środowiskowych przed i po?
Umowa programowa opisuje efekt środowiskowy jako istotę obu typów projektów, a wskaźniki programu mówią o odpadach poddanych recyklingowi i ponownemu użyciu oraz o zredukowanym zużyciu surowców. Dokładny katalog wskaźników do wypełnienia we wniosku wskaże regulamin.
Czy firma usługowa może startować?
Tak, jeśli projekt dotyczy innowacyjnej zielonej technologii poprawiającej proces świadczenia usługi. Umowa programowa wymienia usługi wprost.
Czy jest lista PKD?
W umowie programowej jej nie ma i nie ma też żadnego ograniczenia branżowego. Czy regulamin ją wprowadzi, nie wiadomo.
Czy sam projekt cyfryzacji przejdzie?
Nie. Cyfryzacja jest w tym programie elementem wzmacniającym zieloną inwestycję, a nie samodzielnym celem projektu.
Co dalej
Regulaminu naboru na dziś nie ma, więc nikt nie policzy dziś punktów za konkretny projekt. Ale dwie rzeczy da się zrobić już teraz i obie zajmują dni, nie tygodnie: sprawdzić planowaną inwestycję pod ośmioelementową definicją produktu przyjaznego środowisku i ustalić, jakie wielkości da się w firmie zmierzyć przed inwestycją, żeby po niej było z czym porównywać.
Jeśli planujesz taką inwestycję, zostaw kontakt. Odezwiemy się, kiedy PARP opublikuje dokumentację naboru.
—
Zostaw kontakt
Jeśli prowadzisz firmę i planujesz inwestycję w zieloną technologię albo w produkt o mniejszym śladzie środowiskowym, zostaw kontakt. Odezwiemy się, kiedy operator opublikuje dokumentację naboru.
