Dotacje. Rozwój. Lepsze możliwości.+48 570 500 111

Przewodnik tworzenia modelu finansowego

Przewodnik tworzenia modelu finansowego

Model finansowy często trafia do wniosku o dofinansowanie jako ostatni załącznik. To błąd. W praktyce właśnie on pokazuje, czy projekt ma uzasadnienie biznesowe, czy firma udźwignie wkład własny i czy deklarowane efekty są możliwe do osiągnięcia. Ten przewodnik tworzenia modelu finansowego pomaga uporządkować pracę nad liczbami tak, aby były użyteczne dla zarządu i spójne z dokumentacją projektową.

Nie chodzi o przygotowanie arkusza, który wygląda profesjonalnie. Model ma odpowiadać na konkretne pytania: skąd firma weźmie przychody, jakie poniesie koszty, kiedy nastąpią płatności oraz co stanie się z płynnością, jeśli część założeń nie zostanie zrealizowana zgodnie z planem.

Od decyzji biznesowej, nie od tabeli

Punktem wyjścia powinien być jasno opisany projekt. Firma planująca szkolenia dla kadry nie buduje modelu w taki sam sposób jak przedsiębiorstwo inwestujące w cyfryzację, poprawę BHP czy zmianę procesu produkcyjnego. W każdym przypadku trzeba wskazać problem, planowane działanie, koszt oraz mierzalny efekt.

Jeżeli finansowanie ma dotyczyć wdrożenia systemu informatycznego, sam koszt licencji i usług wdrożeniowych nie wystarczy. Należy ustalić, czy system skróci czas obsługi zamówień, ograniczy liczbę błędów, pozwoli obsłużyć większą liczbę klientów albo zmniejszy koszty administracyjne. To właśnie te mechanizmy powinny później znaleźć odzwierciedlenie w prognozie.

W projektach szkoleniowych efekt finansowy nie zawsze pojawia się bezpośrednio. Rozwój kompetencji menedżerów może poprawić rentowność zespołu, ograniczyć rotację lub umożliwić wejście w nową usługę. Trzeba jednak zachować ostrożność. Jeśli związek między szkoleniem a wzrostem sprzedaży jest pośredni, lepiej opisać go jako scenariusz rozwojowy niż przedstawiać jako pewny rezultat.

Model finansowy: jakie elementy musi obejmować

Dobrze przygotowany model nie musi być rozbudowany, ale powinien logicznie łączyć rachunek wyników, przepływy pieniężne oraz źródła finansowania. Dla większości małych i średnich firm wystarcza prognoza miesięczna na okres realizacji projektu, a następnie roczna lub kwartalna na kolejne lata - zależnie od zasad programu i specyfiki inwestycji.

Najważniejsze elementy to:

  • prognoza przychodów z podziałem na główne produkty, usługi lub grupy klientów;
  • koszty stałe i zmienne, w tym koszty osobowe, zakupy, usługi obce oraz utrzymanie inwestycji;
  • harmonogram wydatków kwalifikowanych i niekwalifikowanych;
  • źródła pokrycia wydatków, w tym środki własne, finansowanie zewnętrzne oraz refundacja lub zaliczka;
  • plan przepływów pieniężnych pokazujący, czy firma zachowa zdolność do regulowania zobowiązań.

Wniosek o dofinansowanie bywa oceniany według zasad określonych w regulaminie, ale oceniający zawsze szukają tej samej logiki. Koszty muszą wynikać z działań, przychody z realistycznych założeń, a harmonogram finansowania musi uwzględniać faktyczne terminy płatności.

Przychody: buduj je od danych operacyjnych

Najczęstszy błąd polega na wpisaniu jednego procentu wzrostu sprzedaży bez wyjaśnienia, z czego on wynika. Znacznie lepiej zacząć od danych operacyjnych: liczby klientów, średniej wartości zamówienia, częstotliwości zakupów, mocy przerobowych, liczby pracowników sprzedażowych lub planowanej dostępności nowej usługi.

Przykładowo, zamiast prognozować wzrost przychodów o 20 proc., warto pokazać, że firma pozyska określoną liczbę klientów miesięcznie, przy konkretnej średniej wartości kontraktu. Takie założenie można później skonfrontować z historią sprzedaży, portfelem zamówień i możliwościami zespołu.

Jeżeli firma działa sezonowo, prognoza miesięczna musi ten fakt uwzględniać. Rozłożenie sprzedaży równo na dwanaście miesięcy może sztucznie poprawić obraz płynności. Podobnie w firmach realizujących duże kontrakty warto planować przychód zgodnie z realnym harmonogramem wykonania usługi i wystawienia faktury.

Koszty: rozdziel wydatek, koszt i VAT

W modelach przygotowywanych do projektów dofinansowanych często miesza się trzy pojęcia: wydatek, koszt księgowy i VAT. Nie zawsze występują one w tym samym momencie ani w tej samej wysokości. Zakup środka trwałego może oznaczać jednorazowy wypływ gotówki, ale jego koszt w rachunku wyników będzie rozłożony w czasie poprzez amortyzację.

Równie ważna jest kwestia VAT. Jeżeli przedsiębiorca ma możliwość jego odzyskania, VAT zazwyczaj nie powinien być traktowany jako koszt projektu. Może jednak obciążać płynność w okresie między zapłatą a odzyskaniem podatku. Ten szczegół potrafi przesądzić o tym, czy firma potrzebuje dodatkowego finansowania pomostowego.

Koszty należy podzielić przynajmniej na stałe i zmienne. Koszty zmienne powinny rosnąć wraz ze sprzedażą lub skalą realizacji usług. Stałe nie muszą pozostawać niezmienne - po inwestycji mogą wzrosnąć na przykład o opłaty licencyjne, serwis, wynagrodzenia lub najem dodatkowej powierzchni. Pomijanie kosztów utrzymania inwestycji sztucznie zawyża rentowność projektu.

Przepływy pieniężne decydują o wykonalności projektu

Rentowny projekt może powodować problemy, jeżeli firma nie ma środków na sfinansowanie wydatków przed wypłatą dofinansowania. Dlatego w modelu trzeba oddzielić moment powstania przychodu i kosztu od momentu faktycznego wpływu lub wypływu pieniędzy.

W praktyce należy sprawdzić, kiedy zostaną opłacone faktury, kiedy beneficjent złoży wniosek o płatność, jaki jest przewidywany termin weryfikacji dokumentów oraz czy program dopuszcza zaliczkę. Refundacja otrzymana kilka tygodni później niż zakładano może stworzyć lukę płynnościową, nawet jeśli końcowy wynik projektu pozostaje dodatni.

Warto wprowadzić do modelu minimalny poziom gotówki, którego firma nie chce przekraczać. Pozwala to ocenić, czy wkład własny rzeczywiście jest dostępny oraz czy potrzebne jest finansowanie zewnętrzne. Nie należy zakładać, że bieżące środki na rachunku są w całości wolne - część może być potrzebna na wynagrodzenia, podatki, raty lub bieżące zakupy.

Założenia muszą być udokumentowane

Każda istotna liczba w modelu powinna mieć źródło. Może nim być historia sprzedaży, cennik, oferta dostawcy, umowa z klientem, plan zatrudnienia, dane księgowe albo udokumentowane założenie zarządcze. Nie oznacza to, że prognoza nie może zawierać szacunków. Oznacza, że osoba czytająca model musi rozumieć, dlaczego przyjęto właśnie taki szacunek.

Dobrym rozwiązaniem jest osobna zakładka z założeniami. Warto podać w niej okres prognozy, inflację, terminy płatności, stawki podatkowe, kursy walut - jeśli są istotne - oraz parametry sprzedażowe. Dzięki temu zmiana jednego założenia nie wymaga ręcznego poprawiania wielu tabel.

W dokumentacji dotacyjnej szczególną uwagę trzeba zwrócić na spójność. Kwota zakupu w modelu, budżecie, harmonogramie i ofertach powinna być taka sama albo różnica powinna mieć jasne wyjaśnienie. Niespójności nie są drobnym błędem redakcyjnym. Mogą prowadzić do pytań, obniżenia oceny albo problemów przy rozliczeniu.

Przewodnik tworzenia modelu finansowego: test trzech scenariuszy

Model oparty tylko na wariancie optymistycznym nie daje zarządzającym użytecznej informacji. Wystarczą trzy scenariusze: bazowy, ostrożny i rozwojowy. Nie chodzi o mnożenie wersji dokumentów, lecz o sprawdzenie odporności projektu na zmianę najważniejszych parametrów.

Wariant ostrożny może zakładać wolniejsze pozyskiwanie klientów, niższą sprzedaż lub przesunięcie refundacji. Wariant rozwojowy może uwzględniać szybsze wykorzystanie nowych możliwości po inwestycji. Najistotniejsze jest pytanie, czy firma pozostanie wypłacalna przy mniej korzystnym przebiegu realizacji oraz jakie działania podejmie, jeśli wynik będzie odbiegał od planu.

Nie każda zmienna wymaga analizy. Najpierw wskaż te, które mają największy wpływ na wynik: poziom sprzedaży, marża, koszty osobowe, termin refundacji albo koszt finansowania. To pozwala ograniczyć pracę i skupić się na realnych ryzykach.

Kontrola przed złożeniem wniosku

Przed wykorzystaniem modelu w dokumentacji warto sprawdzić, czy suma wydatków kwalifikowanych odpowiada budżetowi projektu, wkład własny jest policzony zgodnie z regulaminem, a terminy w arkuszu są zgodne z harmonogramem rzeczowo-finansowym. Trzeba także zweryfikować formuły, znaki liczb i odwołania między zakładkami. Błąd w jednej komórce może zmienić wynik całej prognozy.

W dotac.je model finansowy traktujemy jako część decyzji o projekcie, a nie tylko wymagany załącznik. Pomaga ocenić, czy firma powinna realizować dane działanie, w jakim zakresie i z jakim zabezpieczeniem finansowym.

Dobry model nie obiecuje nierealistycznych rezultatów. Pokazuje natomiast, że przedsiębiorca zna mechanizm projektu, rozumie swoje ograniczenia i potrafi zarządzać finansowaniem także wtedy, gdy realizacja nie przebiega dokładnie według pierwszego planu.

Bezpłatny pierwszy kontakt

Opowiedz nam o swoim planie

Wypełnij krótki formularz. Skontaktujemy się, żeby ustalić, czy temat warto analizować i jaki powinien być następny krok.

Formularz działa przez bezpieczną usługę Bitrix24. Informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w polityce prywatności.

Krótki formularz · około 2 min

Kilka informacji na start

Wypełnij pola, a wrócimy do Ciebie z konkretną odpowiedzią.